rolo

Πέμπτη, 21 Ιανουαρίου 2016

Ο καιρός και τα σημάδια του !

Στην εποχή μας οι ψαράδες ενημερώνονται καθημερινά για τον καιρό, πριν ξεκινήσουν για ψάρεμα, ασφαλέστερα και εγκυρότερα απ' τα μετεωρολογικά δελτία που μεταδίδονται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Ακόμα, με τα CB και VHF επικοινωνούν μεταξύ τους και με το Λιμεναρχείο σε περίπτωση απότομης αλλαγής του καιρού. 


Τα παλαιότερα ωστόσο χρόνια, οι ψαράδες δεν έχουν το προνόμιο της έγκαιρης πρόβλεψης του καιρού, μιας και η τεχνολογία δεν έχει φτάσει την πρόοδο και την εξέλιξη που βρίσκεται σήμερα. Οι ψαράδες λοιπόν τα παλαιότερα χρόνια ήταν αναγκασμένοι να κάνουν οι ίδιοι τις προβλέψεις για τον καιρό ή για κάποια ξαφνική αλλαγή του (μπουρίνι). Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούσαν διάφορα σημάδια που ποικίλλουν: είναι είτε φυσικά στοιχεία είτε ζώα ή ακόμα και φυσικά φαινόμενα. Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποια σημάδια που μάθαμε από τους ψαράδες μας. 

Μπορούσαν δηλαδή να προβλέψουν τον καιρό παρακολουθώντας το φεγγάρι. Όταν το φεγγάρι είναι όρθιο θα έχει καλοκαιρία. Όταν όμως είναι πλαγιαστό αναμένεται κακοκαιρία. Οι ναυτικοί μας, χαρακτηριστικά λένε 

"ξάπλα το φεγγάρι, όρθιος ο καπετάνιος". 
Ακόμα, λένε ότι όταν γύρω απ' το φεγγάρι υπάρχει θαμπάδα οι ναυτικοί περιμένουν αέρα τις επόμενες μέρες. Επίσης, όταν υπάρχει "αλώνι" (κύκλος) γύρω από το φεγγάρι, θα έχει φουρτούνα. Μάλιστα γίνεται και διαχωρισμός: Όταν το "αλώνι" είναι μικρό, ο καιρός θα χαλάσει σύντομα, ενώ όταν είναι μεγάλο, αργεί να χαλάσει. Ανάλογα με τα βαρομετρικά χαμηλά, από το σημείο του ορίζοντα που θα χαθεί το πρώτο κομμάτι των κύκλων (μεγάλο αλώνι), βγάζουν το συμπέρασμα αν ο καιρός θα είναι νοτιάς ή βοριάς. Τέλος, λένε ότι αν κοντά στο φεγγάρι υπάρχει κάποιο άστρο, τότε οι ναυτικοί περιμένουν φουρτούνα. Όταν όμως το άστρο βρίσκεται μακριά από το φεγγάρι ο καιρός θα είναι καλός. Γενικότερα, όταν η νύχτα είναι καθαρή, όταν έχει ξαστεριά, ο καιρός για την επόμενη μέρα θα είναι καλός.

Άλλο ένα σημάδι με βάση το οποίο προβλέπουν οι ψαράδες τον καιρό είναι τα σύννεφα και η θέση τους στον ορίζοντα. Συγκεκριμένα, ένας ναυτικός μας λέει: 
"Όταν βρισκόμαστε μέσα στη θάλασσα, 2,3 ή 5 μίλια απ' τη στεριά και βλέπουμε στον ορίζοντα, πάνω στο Ψαριό, στο Όρος (Άγιο Όρος) ή σε άλλο νησί, σύννεφα, τότε μπορούμε να ψαρεύουμε ήσυχοι, ο καιρός θα είναι καλός. Αν όμως πάνω στα σημεία αυτά έρχονται και εξαφανίζονται μικρά συννεφάκια, τότε πρέπει να φύγουμε οπωσδήποτε γιατί μέσα σε 1 ή 2 ώρες θα φέρει μπουρίνι"

Επιπλέον, ένα άλλο σημάδι πρόβλεψης του καιρού είναι οι γλάροι. Λένε λοιπόν, ότι όταν αυτοί πετούν στην ξηρά και κράζουν, τότε θα έρθει κακοκαιρία. Αντίθετα, όταν κάθονται ήσυχα στο γιαλό, η θάλασσα θα είναι ήρεμη. Οι παλιοί ναυτικοί, ακόμα, έλεγαν: "την εποχή που ξεραίνονται τα χορτάρια τότε να φοβάσαι, γιατί είναι η εποχή για μεγάλα μπουρίνια". 

Ενδεικτικά, ένας ναυτικός αναφέρεται στην πρόβλεψη του Νοτιά για τα Λιμενάρια: 
Υπάρχουν μερικά σημάδια που, αν τα γνωρίζει κανείς, άνετα μπορεί να καταλάβει 80% τον καιρό. Τα σημάδια αυτά είναι τρία και, αν εμφανιστούν και τα τρία μαζί, θα έρθει 100% Νοτιάς: 
1ο σημάδι: πλημμάρουν τα νερά (ανεβαίνει η στάθμη τους). 
2ο σημάδι: το πρωί υπάρχει πάχνη. 
3ο σημάδι: στον Άη-Μάτη, το τρίτο βουνό της Θάσου, κάθεται ένα σύννεφο. Για τα μπουρίνια, μας λέει, έρχονται πάντοτε ειδικά το καλοκαίρι, από τη Χαλκιδική ως τον Άη-Μάτη. 

Ωστόσο, ο ίδιος καιρός "δεν πιάνει" σ' όλες τις περιοχές της Θάσου. Ο αέρας πνέει με διαφορετική ένταση από περιοχή σε περιοχή. Σε αρκετές περιοχές στη Θάσο υπάρχουν φυσικά λιμάνια που δεν πιάνει κανένας καιρός και εκεί καταφεύγουν οι ψαράδες σε περίπτωση μπουρινιού, όταν η άφιξη τους σε κανονικό λιμάνι δεν είναι εφικτή, π.χ. στον Λωλού τ' αυλάκι. 

Ασφαλώς, οι ψαράδες αποζητούν την μπουνάτσα έτσι ώστε να ευνοεί για ψάρεμα. Βέβαια, οι ψαράδες επιζητούν τους βοριάδες και τις φουρτούνες για να ξεκουραστεί η θάλασσα, αφού δεν θα πλέουν καΐκια και βάρκες. Με τις φουρτούνες τα ψάρια γυαλώνουν (βγαίνουν στο γιαλό) και παραμένουν εκεί. Έτσι, υπάρχει άφθονη "ψαροσύνη" για τις επόμενες μέρες. Αντίθετα, οι νότιοι άνεμοι δεν ευνοούν το ψάρεμα. Ο Μαΐστρος διώχνει τα ψάρια γι' αυτό και οι ψαράδες τον ονομάζουν "ψαροδιώχτη". Ο Σορόκος είναι ένας άνεμος που άλλες φορές μπορεί να είναι αδύνατος και άλλοτε πολύ δυνατός γι' αυτό εφιστά την προσοχή των ψαράδων. Ωστόσο, όταν φυσά λίγο αεράκι οι ψαράδες έχουν επινοήσει τρόπους με τους οποίους διευκολύνουν την εργασία τους. Παραδείγματος χάρη, ρίχνουν τη "λαδιά", δηλαδή ρίχνουν πάνω στην επιφάνεια της θάλασσας μείγμα λαδιού με άμμο, έτσι ώστε αυτή να ηρεμεί. 
        
Είναι αυτονόητο ότι με την πρόοδο της τεχνολογίας, με την επινόηση τρόπων πρόβλεψης του καιρού και την ενημέρωση από τα ΜΜΕ, τα ναυτικά ατυχήματα έχουν μειωθεί. Παρόλα αυτά, και στις μέρες μας οι ψαράδες εξακολουθούν να προβλέπουν τον καιρό με τα σημάδια, με τον τρόπο αυτό που έχει κληρονομηθεί από γενιά σε γενιά, μιας και απ' την εμπειρία τους γνωρίζουν ότι είναι αρκετά αξιόπιστα και είναι δυνατό να τους αποτρέψουν από δύσκολες καταστάσεις, κυρίως από τα ξαφνικά τοπικά! μπουρίνια που δεν μπορούν να προβλεφθούν από τα δελτία καιρού. 

Ανεμολόγιο 
ΆνεμοςΠεριγραφήΨαράδικαΑγγλικά
ΒΒοριάς ή ΒόρειοςΤραμουντάναN
ΒΒΑΒόρειος - βορειοανατολικόςΓρεγοτραμουντάναNNE
ΒΑΒορειοανατολικόςΓρέγοςNE
ΒΑΑΒορειοανατολικός - ανατολικόςΓρεγολεβάντεςNEE
ΑΑνατολικόςΛεβάντεςE
ΝΑΑΝοτιοανατολικός - ανατολικόςΣοροκολεβάντεςSEE
ΝΑΝοτιοανατολικόςΣορόκοςSE
ΝΝΑΝότιος - νοτιοανατολικόςΣοροκόστριαSSE
ΝΝότιος ή νοτιάςΌστριαS
ΝΝΔΝότιος - νοτιοδυτικόςΟστριογάρμπηςSSW
ΝΔΝοτιοδυτικόςΓαρμπήςSW
ΝΔΔΝοτιοδυτικός - δυτικόςΠουνεντόγαρμπηςSWW
ΔΔυτικόςΠουνέντεςW
ΒΔΔΒορειοδυτικός - δυτικόςΠουνεντομαϊστροςNWW
ΒΔΒορειοδυτικόςΜαΐστροςNW
ΒΒΔΒόρειος - βορειοδυτικόςΜαϊστροτραμουντάναςNNW

ΚΛΙΜΑΚΑ ΜΠΟΦΟΡ 
ΒαθμοίΟρολογία (Κόμβοι)Ύψος ΚυμάτωνΠεριγραφή Θαλάσσης
0Νηνεμία
(0-1)
0 μέτραΘάλασσα "λάδι", ή "καθρέφτης"
1Υποπνέων (ελαφρό αεράκι) (1-3)0 - 0,1Απαλές ρυτίδες με κυματοειδή μορφή.
2Ασθενής
(4-6)
0,1 - 0,6Μικρά κύματα (με λίγο αφρό στην κορυφή).
3Λεπτός
(7-10)
0,6 - 1,25Θάλασσα λίγο ταραγμένη. Μικρά κύματα που οι κορυφές τους αρχίζουν να σπάζουν
4Μέτριος
 (11-16)
1 - 1,5Λίγο ταραγμένη ως ταραγμένη. Τα κυματάκια γίνονται μεγαλύτερα.
5Λαμπρός
(17-21)
1,5 - 2,5Ταραγμένη. Μέτρια κύματα με πιο επιμήκη μορφή.
6Ισχυρός
(22-27)
2,5 - 4Κυματώδης. Μεγάλα κύματα αρχίζουν να σχηματίζονται με κορυφές λευκού αφρού. Επικίνδυνη για όλα τα σκάφη
7Σφοδρός
(28-33)
4 - 5,5Κυματώδης ως πολύ κυματώδης. Η θάλασσα φουσκώνει και ο λευκός αφρός που προέρχεται απ' τα κύματα που σπάζουν, αρχίζει να παρασύρεται σε λωρίδες
8Θυελλώδης
(34-40)
5,5 - 7,5Πολύ κυματώδης ως τρικυμιώδης. Μέτρια ψηλα κύματα μεγάλου μάλλον μήκους. Οι άκρες τους σπάζουν και στροβιλίζονται.
9Θύελλα
(41-47)
7 - 9Τρικυμιώδης. Μεγάλα και ογκώδη κύματα. Πυκνές λωρίδες αφρού κατά τη διεύθυνση του ανέμου. Οι κορυφές πέφτουν, σπάζουν και κυλάνε
10Ισχυρή θύελλα
(48-55)
9 - 12,5Πολύ τρικυμιώδης. Πολύ μεγάλα κύματα με μακριές κορυφές. Ο αφρός συσσωρεύεται και εκτινάζεται κατά τη διεύθυνση του ανέμου, κάνοντας τη θάλασσα άσπρη
11Σφοδρή θύελλα
 (56-63)
10 - 14Μαινόμενη. Κύματα εξαιρετικά ψηλά. H θάλασσα σκεπάζεται από μεγάλες εκτάσεις αφρού, που παρασύρονται κατά τη διεύθυνση του ανέμου
12Λαίλαπα ή τυφώνας
(64 και πάνω)
14 μ. και πάνωΠαράφορη. Η θάλασσα είναι αγριεμένη και γεμάτη αφρούς. Η ορατότητα σχεδόν ανύπαρκτη.
Επικίνδυνη για όλα τα καράβια.
ΗΛΙΟΣ, ΣΕΛΗΝΗ, ΠΑΛΙΡΡΟΙΑ ….

και πόσο επιδρούν στο ψάρεμα; Ποιες είναι τελικά οι καλύτερες ώρες για ψάρεμα; Με φεγγάρι η χωρίς;

Ποιες μέρες σε σχέση με το σεληνιακό κύκλο;

Αυτές είναι οι πιο συχνές ερωτήσεις που γίνονται από χιλιάδες ψαράδες σε κάθε γωνιά της Γης .Ερώτηση που αξίζει μια τεκμηριωμένη άποψη βασισμένη σε επιστημονικά δεδομένα.

Υπάρχουν πολλοί πίνακες που δημοσιεύονται σε περιοδικά η σε ηλεκτρονικά μέσα ωστόσο σπάνια θα βρει κανείς κάποιες αναφορές για της πηγές τους και , ακόμα σπανιότερα κάποια στοιχεία η δεδομένα που να επιβεβαιώνουν   αυτούς τους πίνακες με πραγματικά στοιχεία.

Οι γνωστή αυτοί πίνακες λεγόμενοι ηλιοσεληνιακοί (Solumar από το sol = ήλιος και το luna = σελήνη) βασίζονται στην θεωρία του Αμερικανού συγγραφέα ονόματι John Alden Knight  από την Πενσυλβάνια, ο οποίος ήταν και ο ίδιος μανιώδης ψαράς. 

Σύμφωνα λοιπόν με τα όσα άκουγε ο  John Alden Knight  από τις λαϊκές παραδόσεις των ψαράδων της Φλώριδας των ΗΠΑ προσπάθησε να ταξινομήσει με επιστημονικό τρόπο , προκειμένου να τα επαληθεύσει η να τα απορρίψει.

Για να συγκεντρώσει όλες αυτές τις πληροφορίες προσέλαβε τον γιο ενός από τους πιο φημισμένους ψαράδες της περιοχής ο οποίος βοήθησε τον Knight να καταγράψει τις εποχιακές συνήθειες του πατέρα του .

Αρχικά δημιούργησε ένα κατάλογο με 33 παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάζουν την ημερήσια συμπεριφορά των ψαριών, το φαινόμενο αυτό φυσικά δεν ήταν μόνο τοπικό, αφού οι διαφορετικές ημερολογιακές ήταν κάτι γενικότερα γνωστό και σε άλλες περιοχές αλλά και σε άλλα μέρη του κόσμου.

Ο Knight άρχισε να μελετάει έναν – έναν τους παράγοντες και να απορρίπτει τα περισσότερα που στο τέλος έμεινε με τρεις μόνο παράγοντες που άξιζαν να ασχοληθεί περισσότερο τον ήλιο, το φεγγάρι και τις παλίρροιες.

Ασχολήθηκε πρώτα με τον ήλιο και κατέληξε στο ότι δεν θα μπορούσε να παίξει κάποιο συγκεκριμένο ρόλο αφού ο κύκλος του είναι σταθερός καθημερινά , ενώ η περιοδική δραστηριότητα των ψαριών, όπως είχε παρατηρήσει μπορούσε να συμβεί οποιαδήποτε ώρα τόσο την ημέρα αλλά και την νύχτα. 

Ο σεληνιακός κύκλος αφού μελετήθηκε δεν μπορούσε να δώσει ικανοποιητικές απαντήσεις για το φαινόμενο.

Οι παλίρροιες ήταν γνωστές για την σχέσεις τους με καλές οι κακές ψαριές.

Όμως ο Knight είχε την απορία αν τελικά ο παράγοντας που θα εξηγούσε το φαινόμενο ήταν η ίδια η επίδραση που προκαλούσε τις παλίρροιες της θάλασσας και όχι οι ίδιες οι παλίρροιες. Χρειάστηκε δύο χρόνια  μελέτης για να το επιβεβαιώσει αυτό ο Knight.Όταν έκανε τις αρχικές μελέτες υπολόγισε την τις ώρες της ανατολής και της δύσης της σελήνης κατά προσέγγιση και σύντομα διαπίστωσε ότι εκτός από τις χρονικές περιόδους που τα ψάρια έδειχναν έντονη δραστηριότητα οι οποίες ονομάστηκαν περίοδοι κορυφής, υπήρχαν και ενδιάμεσες περιόδοι με έντονη δραστηριότητα που ονομάστηκαν (Μείζονες Περιόδους) και τις ενδιάμεσες με μικρότερη διάρκεια ( Ελάσσονες Περιόδους).

Ένα σημαντικό πείραμα που ενίσχυσε τις θεωρίες του Knight ήταν αυτό του βιολόγου Frank A . Brown του πανεπιστημίου Northwestern .Ο Brown έφερε στρείδια στο εργαστήριο του στο Σικάγο που είναι γενικά γνωστό ότι τα στρείδια ανοίγουν το κέλυφος τους με κάθε παλίρροια και ξανακλείνουν με την άμπωτη , ο Brown με αυτή του την κίνηση ήθελε να διαπιστώσει αν τελικά αυτό ήταν αποτέλεσμα της μεταβολής της στάθμης της θάλασσας η τις επίδρασης της σελήνης.

Έβαλε τα στρείδια σε ενυδρείο και τα κάλυψε από κάθε ηλιοφάνεια.

Την πρώτη εβδομάδα τα στρείδια ανοιγόκλειναν συντονισμένα με την παλίρροια της θάλασσας από τον τόπο που προέρχονταν.

Την δεύτερη βδομάδα όμως τα στρείδια ανοιγόκλειναν πλέον συντονισμένα με τις συνθήκες του Σικάγου: δηλαδή με το αν η σελήνη ήταν πάνω η κάτω από το Σικάγο.

Συμπέρανε λοιπόν ότι το φαινόμενο αυτό είχε σχέση με κάποια δύναμη που ασκούσε η σελήνη και θεώρησε ότι πρόκειται για ηλεκτρομαγνητική δύναμη που επηρέαζαν τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία γύρω από τα κελύφη των στρειδιών.

Ο  Knight μελέτησε το φαινόμενο για άλλα δύο χρόνια όπου διαπίστωσε μεγάλες διακυμάνσεις σε σχέση με τις υπάρχουσες προβλέψεις κατά συγκεκριμένες μέρες του μήνα. Αλλάζοντας λοιπόν τακτική απέρριψε τις ώρες της παλίρροιας και έκανε τους υπολογισμούς του με βάσει τις καθημερινές θέσεις του ήλιου και της σελήνης.

Μόνο τότε μπόρεσε να δημιουργήσει τους πίνακες με κάποια λογική προβλεψιμότητα.

Για να επαληθεύσει την θεωρία του ο  Knight επιδίωξε μια συστηματική αναζήτηση με σκοπό να αποκτήσει τις πληρέστερες δυνατόν πληροφορίες και στοιχεία σε σχέση με ψάρια ρεκόρ όσο και μεγάλου αριθμού αλιευμάτων.

Ο Knight μελέτησε περίπου 250 τέτοιες ψαριές και διαπίστωσε ότι πάνω από 90% είχαν σημειωθεί νύχτες χωρίς φεγγάρι (Δηλαδή νέα σελήνη) όταν οι επίδραση των φαινομένων ήταν στην ακμή τους.

Το πιο σημαντικό βέβαια ήταν ότι όλες αυτές οι ψαριές είχαν γίνει ακριβώς μέσα στους χρόνους τις ώρες, των Ηλιοσεληνιακών Περιόδων των πινάκων του.

Φυσικά όλοι γνωρίζουμε ότι τα ψάρια δεν τσιμπάνε όλες τις ώρες ,κάτι άλλο που επίσης γνωρίζουμε είναι ότι ξαφνικά αρχίζουν να τσιμπάνε αρπάζοντας σχεδόν ότι και να ρίξουμε, είτε αυτό είναι δόλωμα ζωντανό, είτε είναι τεχνητό.

Κατά τον Knight αυτό συμβαίνει κατά την διάρκεια μιας μόνο περιόδου.

Είναι γνωστό σε όλους μας επίσης ότι τα ψάρια γενικά βόσκουν με την ανατολή και την δύση του ηλίου, αλλά σε γενικές γραμμές το αποδοτικότερο ψάρεμα γίνεται σε κάποιες ενδιάμεσες ώρες που ξαφνικά τα ψάρια αρχίζουν να τρώνε για λίγο. 

Το φαινόμενο αυτό είναι όταν ακούμε  παλιούς ψαράδες να λένε ότι τα ψάρια χτυπάνε κατά τις 3 η άντε κατά τις 12 πάλι, φυσικά έχουν μερικό δίκιο σε αυτό αφού βασίζονται σε δικές τους εμπειρίες, απλά οι ώρες που θεωρούσαν πιο αποδοτικές έχουν την τάση να αλλάζουν. Πάντως γενικά μια ευνοϊκή περίοδος διαρκεί περίπου μία με δύο ώρες.

Τώρα όσο αφορά τις καλύτερες μέρες ψαρέματος η απάντηση φυσικά βρίσκεται στους πίνακες του Knight, πάντως οι τυχεροί είναι αυτή που τους αρέσει να ψαρεύουν τις πολύ πρωινές ώρες η το σούρουπο, αν αυτές οι ώρες συνδυαστούν με μείζονα η ελάσσονα περίοδο και συμπέσουν με νέα σελήνη η πανσέληνο τότε έχουνε πετύχει ότι καλύτερο. 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Kairos.gr