rolo

Παρασκευή, 22 Μαΐου 2015

Εις την περιοχή των Βουνιατάδων

Οι Βουνιατάδες αναφέρονται πρώτη φορά σε τεκμήριο το 1512.

Παναγιά Θεοτόκος Καλαμιώτισσα
Κρυμμένος ανάμεσα στα ελαιόδενδρα τση περιοχής τση Καλαμιώτισσας κοντά στις Βουνιατάδες, βρίσκεται το ξωκλήσι τση Παναγίας Καλαμιώτισσας. Μπριχού μερικά χρόνια ήταν ερειπωμένο και εγκαταλελειμμένο. Σήμερα είναι ανακαινισμένο και βρίσκεται σε καλή κατάσταση.
Σύμφωνα με την Βυζαντινή συλλογή Κέρκυρας στο Παλαιό φρούριο η κατασκευή του ναού ανάγεται στην βυζαντινή περίοδο. Πέρα από αυτό πληροφορίες σχετικά με την χρονολόγηση του ναού δεν βρέθηκαν. Τα αρχιτεκτονικά στοιχεία και η ιστόρηση του δεν βοηθούν. Πάντως υπάρχει ιστορικό τεκμήριο του 1512 που αναφέρει την ...Μονή Παναγίας Θεοτόκου Καλαμιώτισσας... στις Βουνιατάδες.

Πρόκειται για μια τυπική μικρή επτανησιακή βασιλική. Η ριζική ανακαίνιση όμως έχει αποκρύψει τα μορφολογικά χαρακτηριστικά της τοιχοποιίας του προ ανακαινίσεως ναού. Στο εσωτερικό της σώζονται τοιχογραφίες, οι οποίες όμως είναι μεταγενέστερες της βυζαντινής περιόδου. Στον χώρο δυτικά του ναού η παρουσία ελάχιστων υπολειμμάτων παλαιάς λίθινης κατασκευής πιθανόν υποδηλώνουν την ύπαρξη κάποιου χτίσματος ή τοιχίου το οποίο απομακρύνθηκε από τις εκτεταμένες επεμβάσεις αναμόρφωσης.

..πόλη ήταν το Γαρδίκι....

Υπάρχει ένας θρύλος που μιλά για την ύπαρξη ενός χαμένου χωριού με το όνομα Γαρδίκι σε αυτή την περιοχή. Το μόνο που έχει απομείνει το γνωστό τετράστιχο ...πόλη (ή κάστρο) ήταν το Γαρδίκι / και χωριό οι Βουνιατάδες / κι ο καημένος ο Μπρινίλας / με τα δεκαοχτώ αργαστήρια..... Αν ισχύει αυτός ο θρύλος, το χωριό θα πρέπει να είχε ήδη ερημώσει μέχρι τα τέλη του μεσαίωνα, ίσως λόγω μείωσης του αμυντικού ρόλου του παρακείμενου κάστρου ή κάποια επιδρομή. Πάντως στα τεκμήρια δεν αναφέρεται πουθενά. Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν κάποια ασαφή χαλάσματα διασκορπισμένα αλλά δεν πιστοποιούν την ύπαρξη του χωριού. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η γράβα του Γαρδικίου κατοικούνταν από τα προϊστορικά χρόνια όπως απέδειξαν μελέτες στον χώρο.

Φρούριο Γαρδικίου


Το ερειπωμένο κάστρο του Γαρδικίου είναι η μόνη σωζόμενη οχύρωση στο νότιο μέρος του νησιού. Είναι χτισμένο στην πλαγιά του λόφου του χωριού του Άη Μαθιά, κατάφυτη από αιωνόβιους ελαιώνες. Πρόκειται για το τρίτο καστέλλι τση κερκυραϊκής ύπαιθρου το οποίο κρατά καλά κρυμμένα τα μυστικά του καθότι σχεδόν τίποτε δεν είναι γνωστό γι’ αυτό. Προφανώς βεβαίως ήταν επιφορτισμένο με τον ρόλο του επόπτη της νότιας Κέρκυρας και του προστάτη του λαού της υπαίθρου αλλά μέχρι τώρα δεν έχει αποδειχθεί ότι έπαιξε ιδιαίτερο ρόλο στην πορεία τση Κέρκυρας στους αιώνες.
Επειδή δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για την ανέγερση του φρουρίου κάποιοι το ανάγουν στον 13ο αιώνα, όταν η Κέρκυρα υπαγόταν στο δεσποτάτο της Ηπείρου (1214 – 1259) και θεωρούν ότι χτίστηκε επί δεσπότη Hπείρου Mιχαήλ Άγγελου του B'. Άλλοι πάλι τοποθετούν την κατασκευή του στα μέσα με τέλη του 12ου αιώνα, επί αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνού. Τότε έγινε εντεταμένη προσπάθεια εξασφάλισης των δυτικών συνόρων της βυζαντινής αυτοκρατορίας, που πλέον αποτελούσε και η Κέρκυρα, από επιδρομές των δυτικών. Η τελευταία εκδοχή ακούγεται πιο πιθανή διοτι τόσο τα επώνυμα των κατοίκων των γύρω περιοχών όσο και το ξενικό όνομα Γαρδίκι υποδηλώνουν την εγκατάσταση μισθοφόρων στρατιωτών στην περιοχή κατά τα βυζαντινά χρόνια, κάτι το οποίο αποτελούσε συνήθη πρακτική της αυτοκρατορίας στους τελευταίους της αιώνες. Κάποια επώνυμα (Ανδριώτης, Βαραγγούλης, Αρμενιάκος) είναι βυζαντινής προέλευσης και δηλωτικά στρατιωτικής ιδιότητας ή ειδικότητας. Επομένως ίσως οι πρόγονοι των κατοίκων των γύρω χωριών ήρθαν κατά τον μεσαίωνα ως μισθοφόροι επάνδρωσαν την φρουρά του κάστρου και πιθανώς να βοήθησαν και στην κατασκευή του.
Όπως και να έχει το φρούριο, ίσως λόγω της υποβάθμισης του αμυντικού ρόλου, πρέπει να εγκαταλείφθηκε και να περιήλθε σε αχρηστία με την λήξη της ελληνικής κυριαρχίας στο νησί διότι δεν αναφέρεται πουθενά η χρήση ή η λειτουργία του επί Ανδηγαυών και μετέπειτα επί Βενετσιάνων. Η ερήμωση του κάστρου μαζί με την πάροδο των ετών οδήγησαν στην κατάρρευση τμημάτων του, το οικοδομικό υλικό των οποίων χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή άλλων κτισμάτων και οχτιών από τις οποίες βρίθει η περιοχή. Σήμερα κάποια τμήματα του έχουν υποστεί αναπαλαίωση και χρησιμοποιείται ως χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων.
Η προσέγγιση του είναι εύκολη και γίνεται μέσω της αναπαλαιωμένης βόρειοανατολικής εισόδου η οποία ανοίγεται σε έναν πύργο του κάστρου και στεφανώνεται από ένα πλίνθινο τοξωτο υπέρθυρο. Κοντά στην πύλη μάλιστα στέκει ακόμη μόνιμος φρουρός μια μεγάλη υπεραιωνόβια εγιά. Το κάστρο αποτελείται ουσιαστικά από ένα τείχος που σχηματίζει ένα οκτάπλευρο οχυρωματικό περίβολο. Σε κάθε γωνία του οκτάπλευρου ορθώνονταν ένας πύργος ορθογώνιας κάτοψης. Οι πύργοι, εκτός από τον αναστηλωμένο που περιλαμβάνει την είσοδο, είναι ερειπωμένοι. Κάποιοι απ’ αυτούς σώζονται τμηματικά μόνο ως το ύψος των τειχών εμποδίζοντας έτσι να σχηματιστεί μια εικόνα της μορφής που θα είχαν στην ακμή τους. Σε κάποια σημεία, στα ανώτερα τμήματα των πύργων, σώζονται ορθογώνιες κάθετες σχισμές οι οποίες σαφώς χρησίμευαν ως πολεμίστρες από τις οποίες οι αμυνόμενοι εξαπέλυαν τα βέλη τους. Επίσης στις βάσεις κάποιων πύργων σώζονται οι εισόδοι τους οι οποίες περιλαμβάνουν πλίνθινα τοξωτά υπέρθυρα παρόμοια με αυτό της εισόδου στο κάστρο. Ακόμη δε αναφέρεται ότι σε κάποιον από τους πύργους είχε δημιουργηθεί παρεκκλήσι. Τα τείχη έχουν κατασκευαστεί ως επί το πλείστον από αργολιθοδομή ενώ οι γωνίες των πύργων δομούνται από λαξευμένους μεγάλους λίθους. Μάλιστα τμήμα του πύργου κοντά στην είσοδο διατρέχεται από μια ταινία που σχηματίζεται από πέντε σειρές, η μια πάνω στην άλλη, οριζόντια τοποθετημένων πλίνθων.
Στο εσωτερικό του κάστρου δεν σώζεται απολύτως κανένα οικοδόμημα. Σίγουρα υπήρχαν χτίσματα, ξύλινα ή πέτρινα τα οποία χρησιμοποιούσε η φρουρά και μάλιστα υπάρχουν κάποιοι σωροί από πέτρες που ίσως να ανήκαν σε αυτά. Όμως με την εγκατάλειψη του φρουρίου τα δομικά υλικά των χτισμάτων, μαζί με μέρη από το ίδιο το κάστρο θα χρησιμοποιήθηκαν από τους ντόπιους σε άλλες κατασκεύες.

Άγια Μαρίνα

Κοντά στο βυζαντινό φρούριο του Γαρδικίου σε ένα υπερυψωμένο σημείο βρίσκεται ο μικρός ναός αφιερωμένος στην Αγία Μαρίνα. Σύμφωνα με την παράδοση ο εν λόγω ναός ανήκε στον θρυλούμενο οικισμό του Γαρδικίου.
Βάσει των τοιχογραφιών του θα μπορούσε να χρονολογηθεί στον 16ο αιώνα αλλά είναι πολύ πιθανό να είναι παλαιότερος.

Πρόκειται για μια λιτή μικρή μονόκλιτη βασιλική. Έχει αναπαλαιωθεί και λόγω της επικάλυψης της τοιχοδομίας από επίχρισμα δεν υπάρχουν φανερά στοιχεία που να βοηθούν στην χρονολόγηση της. Οι τοιχογραφίες ανάγονται στον 16ο αιώνα. Επίσης στην νότια πλευρά του ναού έχουν ενσωματωθεί αντηρίδες για την στήριξη της κατασκευής.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Kairos.gr